Τίτλος:   Εγχειρίδιο χρήσης Δημοσιεύθηκε:   Tue 16 Dec 2008 Περιγραφή:   του Γιώργου Μπαζίνα Κείμενο: Οι γάτες τής φυλακής Είναι παράξενοι ορισµένοι άνθρωποι. Ο εγκλεισµός τους δεν τους συνέτισε και εξακολουθούν να διατηρούν καλά αισθήµατα, που δεν έχουν την παραµικρή αξία. Σκίτσο του Lindingre. Δεν είναι ότι είναι ανίκανοι - πάντως ικανοί δεν είναι. Δεν είναι ότι είναι άτιµοι - πάντως έντιµους δεν µπορείς να τους πεις. Δεν είναι ότι είναι βλάκες. Αλλά πάλι έξυπνοι δεν είναι. Δεν είναι ότι είναι ψεύτες. Απλώς δεν λένε την αλήθεια. Δεν είναι ότι θα τους ονόµαζες εύκολα συµµορία. Πάντως έτσι ενεργούν. Και είναι αδίστακτοι, ηµιµαθείς και αδυσώπητοι. Ένα πράγµα µόνο δεν είναι: Πτωχοί! Διότι πολλά µπορούν να συγχωρεθούν στους πολιτικούς άντρες, αλλά όχι αυτό. Η φτώχεια δεν είναι απλώς ελάττωµα, είναι η ύψιστη ύβρις, και το χειρότερο: η πιο φρικτή, απαίσια και απωθητική απρέπεια που µπορεί να διαπράξει ένας φορέας τής εξουσίας. Αν δεν πιστεύεις στην αξία τού χρήµατος, τότε σε τι σκατά πιστεύεις; Αυτό προσπάθησε να µας το ενδείξει µε τον πλέον καθαρότερο τρόπο ο πρώην υπουργός Τύπου, αλλά δεν υπήρξαν ευήκοα ώτα να το αντιληφθούν. Θα πρέπει να αντιληφθούµε καλώς ότι εξ ανάγκης ο προαναφερόµενος ήταν αναγκασµένος να πλουτίσει αγρίως και επιδεικτικώς. Κανείς δεν επρόκειτο να τον κατηγορήσει ποτέ ως αδίστακτο, οσφυοκάµπτη, και υστερόβουλο. Και αν το έκανε, πολύ µικρή σηµασία θα είχε. Αλλά αν παρέµενε πτωχός, θα ήταν δακτυλοδεικτούµενος ως ύποπτος εντιµότητας, ανεπιθύµητης ιδιότητας που χαρακτηρίζει µόνον τους ακατάλληλους για άσκηση εξουσίας. Δεν έχουµε αµφιβολία ότι ο πτωχός ταχυδρόµος έκανε το σκατό του παξιµάδι για να µεγαλώσει το παιδί του, και το παιδί έπρεπε να αποδείξει ότι είναι ένας από Αυτούς. Εφόσον δεν είχε την τύχη να έχει την κατάλληλη πανεπιστηµιακή µόρφωση, τουλάχιστον θα µπορούσε να αποκτήσει ένα άλλο βασικό συστατικό: πλούτο. Και αν διεπλάκη µε τον πλέον επιδεικτικό τρόπο και µε κάθε ευσέβεια, ήταν για να κερδίσει τον χαµένο χρόνο. Οι άλλοι είχαν ευχέρεια χρόνου –από γεννησιµιού τους, για την ακρίβεια– να διαπλέξουν περίτεχνα τον ιστό επιρροής τους, και σωστά το επισήµανε στην ιστορική οµιλία του στη Βουλή. Δεν σας διαφεύγει, ελπίζω, το γεγονός ότι οι περισσότερες θέσεις εξουσίας είναι καπαρωµένες από νωρίς. Στην πατρίδα µου, οι αγρότες µε κάθε κορίτσι που γεννιόταν φύτευαν κυπαρίσσια στον περίγυρο των κτηµάτων τους. Κορίτσι και κυπαρίσσια µεγάλωναν µαζί. Σε ηλικία γάµου τα κυπαρίσσια είχαν αποκτήσει αξία αξιο- πρεπούς προίκας. Τα κορίτσια δεν είχαν από µόνα τους καµία ανταλλακτική αξία. Μεγαλώνοντας διαπίστωσα ότι οι καλλιεργητές πλούτου φαίνεται ότι κάνουν κάτι πιο έξυπνο. Με κάθε νεογέννητο παιδί καπαρώνουν µια θέση σε καλό σχολείο. Είναι εξίσου σηµαντικό µε τα κυπαρίσσια. Οι µελλοντικοί ηγέτες είναι καλό να γνωρίζονται και να συγχρωτίζονται από νωρίς µεταξύ τους, ώστε οι διαφορές τους να παραµένουν ενδοοικογενειακή υπόθεση της άρχουσας τάξης και ποτέ αγεφύρωτες ταξικές αντιθέσεις. Για δείτε, ας πούµε, την τελευταία αποφοίτηση του Κολεγίου Αθηνών µέσα από τη γλαφυρή αφήγηση της κυρίας Ελένης Μπίστικα, µιας µεγάλης δηµοσιογράφου, της πλέον ειδικής σ’ αυτό τον εµετικό τρόπο γραφής: «Τα αγόρια βάζουν το πρώτο τους σκούρο κοστούµι µε γραβάτα, οι κοπέλες φορούν την πρώτη τους τουαλέτα, για να πάρουν από τα χέρια του διευθυντή τού σχολείου τους το Απολυτήριο της Αποφοίτησής τους. Και αυτό δεν το ξεχνούν, όταν γίνουν άνδρες και γυναίκες, όταν κάνουν τη δική τους οικογένεια και έρθουν στην αποφοίτηση των δικών τους παιδιών, µε χαρά ανάµεικτη µε συγκίνηση. Μεγάλη υπόθεση η αποφοίτηση, όταν τα ώς τώρα παιδιά, ύστερα από δώδεκα χρόνια σχολείου –Δηµοτικό, Γυµνάσιο, Λύκειο– αφήνουν πίσω τους, για άλλα πιο σπουδαία θρανία, την τάξη τους, τα γήπεδα, τους και τους συµµαθητές - συµµαθήτριες και ανοίγουν τα φτερά τους, σε πρώτα πετάγµατα έξω από τη σπιτική τους φωλιά... Και όταν αυτό συµβαίνει σε ένα σχολείο µε την παράδοση και την ιστορία των Κολλεγίων Αθηνών - Ψυχικού, που από τα θρανία τους βγήκαν πολιτικοί, σκηνοθέτες, συγγραφείς, καλλιτέχνες, βιοµήχανοι, ονόµατα της οικονοµικής ζωής τού τόπου, η Εορτή της Αποφοίτησης, το Commencement, η απαρχή δηλαδή της νέας ζωής των αποφοίτων, αποτελεί µεγάλο γεγονός και όχι µόνο οικογενειακό! Οι φωτογράφοι που έρχονται, για να πάρουν την αναµνηστική φωτογραφία των αποφοίτων µε το απολυτήριο στο χέρι δεν ήξεραν ποιον να πρωτοφωτογραφίσουν! Ένας ξένος ανταποκριτής δεν θα ήξερε τι να υποθέσει όταν έβλεπε στην πρώτη σειρά απέναντι στα Προπύλαια του ιστορικού Μπενακείου Διδακτηρίου στο Ψυχικό, καθισµένους, δίπλα δίπλα, τον κ. Γεώργιο Παπανδρέου, τον υπουργό Πολιτισµού κ. Μιχάλη Λιάπη, τον υπουργό Εµπορικής Ναυτιλίας κ. Γιώργο Βουλγαράκη, τον κ. Γεράσιµο Αρσένη µε την κ. Λούκα Αρσένη, τον τ. υπουργό κ. Νίκο Χριστοδουλάκη και τη Χαρά Φράγκου – Κωνσταντοπούλου και τον ευρωβουλευτή κ. Αντώνη Κ. Σαµαρά, τον τ. δήµαρχο Αθηναίων κ. Δηµήτρη Μπέη και τη νοµάρχη Αττικής... “Μα τι γίνεται εδώ; Ανασχηµατισµός; Κυβέρνηση Εθνικής Ενότητος; Ένα νέο κόµµα µε πανίσχυρη σύνθεση;”. Και όµως τίποτα από αυτά δεν ήταν, όλοι τους είχαν έρθει µε την ιδιότητα του γονιού – του πατέρα, της µητέρας, αλλά και του παππού και της γιαγιάς, για να χειροκροτήσουν και να καµαρώσουν το παιδί τους, που αποφοιτούσε, µετ’ επαίνου, µετά βραβείου ή και χωρίς, αλλά όλα µε το Απολυτήριο στο χέρι, το εισιτήριό τους, που το κέρδισαν µε µελέτη και σχολικό ωράριο για δώδεκα ολόκληρα χρόνια! Επιπλέον, οι περισσότεροι από τους γονείς, οι άνδρες, γιατί έγιναν δεκτά στα Κολλέγια αρκετά αργότερα τα κορίτσια, ήταν και οι ίδιοι απόφοιτοι. Ξαναβρίσκονταν στο ίδιο campus του Κολλεγίου Αθηνών, έβλεπαν τα παιδιά τους να κατεβαίνουν τα ίδια σκαλιά, όπως και εκείνοι µε το απολυτήριο – εφόδιο για τη συνέχεια της ζωής τους. (...) Αλλά χαρές και συγκίνηση για τον Μιχάλη και την Αµαλία που ο γιος τους Κωνσταντίνος Μ. Λιάπης, εγγονός των Ζοζεφίνας και Νίκου Μπογδάνου και της Αντιγόνης το γένος Γ. Καραµανλή πήρε το απολυτήριό του, το ίδιο και η Παυλίνα Γιώργου Βουλγαράκη, και η Αµαλία Αρσένη, που ως εγγονή του Πέλου και της Νόρας Κατσέλη είναι σπουδαία ηθοποιός και θα σπουδάσει στο Smith’s. Το µήλο απ’ τη µηλιά θα πέσει και η Μαρίνα Μήλιου-Θεοχαράκη, µε µπλε βραδινό φόρεµα, πήρε Βραβείο Καλλιτεχνικών, ζωγραφίζει υπέροχα σαν τον παππού της, τον Βασίλη Θεοχαράκη. Χαρές και για το δηµοσιογραφάκι, την Ιόλη Πρετεντέρη, κόρη του Γιάννη Πρετεντέρη και της Σάντρας Μπακογιαννοπούλου. Το απολυτήριό του πήρε ο Παναγιώτης Θ. Αγγελόπουλος, παρουσία των γονέων του. Η Αθηνά Βαλυράκη, ανιψιά του Σήφη, µε το απολυτήριο στο χέρι, µπήκε στο LSE, ο Πάρις Αθ. Καλλιτσάντσης, στο TUFFTS. Η Χλόη Ευσταθιάδη µε µοβ µπήκε στο Κέµπριτζ και Caltech και η Αθανασία-Μαρία Ν. Οικονόµου, η Τάνια µε τα γαλανοπράσινα µάτια, παιδί του Τυρνάβου και των Οινουσσών, ξεχώρισε στο Διεθνές Απολυτήριο και µπήκε στο Warwick για να σπουδάσει Οικονοµικά και Ιστορία. Έλαµπε από περηφάνια για τον εγγονό του, από την κόρη του, τον Φίλιππο - Αλέξανδρο Τσιγκρίδη ο κ. Περικλής Παναγόπουλος. Χαρά και περηφάνια για τον Νίκο Χριστοδουλάκη και τη Χαρά Φράγκου που η κόρη τους Ειρήνη Χριστοδουλάκη ήρθε πρώτη στη βαθµολογία Διεθνούς Απολυτηρίου και µπήκε στο Imperial, για να σπουδάσει Βιοχηµεία. (...) Και από το τµήµα International Baccalaureate στην Μαργαρίτα - Έλενα Γεωργίου Παπανδρέου, µετά πλείστου επαίνου, έπαινος φυσικών επιστηµών – κι ήταν εκεί ο µπαµπάς Γιώργος, η µαµά Άντα, και οι δύο γιαγιάδες να την καµαρώσουν, Καρυάτιδα, στη µακριά µπλε-ρουαγιάλ τουαλέτα της ». Τέλος πάντων, τι φταίνε και τα παιδιά, για λίγα χρόνια µπορεί να διατηρήσουν µια σχετική αθωότητα, µετά θα γίνουν σαν τον Κυριάκο Μητσοτάκη, απωθητικά δείγµατα προνοµιακής προβολής και υψηλόµισθων απολαβών. Απλώς, εκείνο που τους χαρακτηρίζει στη συντριπτική πλειονότητά τους είναι ότι δεν είναι πτωχοί. Η πτωχότης δεν είναι καλή συστατική επιστολή. Υπάρχουν βέβαια και εξαιρέσεις. Ένας αδίστακτος πτωχός είναι πολύ πιο αποτελεσµατικός από έναν αδίστακτο πλούσιο ως πρώτη ύλη. Ένας δραστήριος επιχειρηµατίας µπορεί ενδεχοµένως να επενδύσει σε έναν τέτοιο, για να δηµιουργήσει ένα πραγµατικά απωθητικό πρότυπο εξουσιοµανή υπουργού, που γνωρίζει ότι οφείλει να ανταποδώσει χάρες και το κάνει µε προθυµία. Σε όλες τις άλλες περιπτώσεις ένας πτωχός είναι πρώτη ύλη για ασκήσεις βαρβαρότητας. Μπορείς να τους δεις συχνότατα στα δικαστήρια, να σέρνονται σαστισµένοι εµπρός στο αυστηρό βλέµµα τού εισαγγελέως και του προέδρου τού δικαστηρίου, να ψελλίζουν τους λόγους που δεν έχουν να πληρώσουν το ΙΚΑ, την Εφορία, το ΤΕΒΕ τους, τον τοκογλύφο τους, να απολογούνται για την ένδειά τους, ενώ αλαλάζοντες δικηγόροι στριµώχνονται στα πρωτοδικεία να εγγράψουν υποθήκες, να εκδώσουν διαταγές πληρωµής, προσωποκράτησης, κατασχέσεις και πλειστηριασµούς. Πολύ σοφά ο νοµοθέτης ενέκρινε πρόσφατα αύξηση των µισθών των δικαστικών κατά 80%. Είναι ένα δραστήριο µέτρο που αποµακρύνει όσο είναι δυνατόν τους δικαστικούς λειτουργούς από την έννοια της φτώχειας και τους επιτρέπει να καταδικάζουν αδέκαστα. Η αλήθεια είναι ότι ο σοφός νοµοθέτης µερίµνησε και για τους πτωχούς και ενέκρινε επίσης µια αύξηση 100%, µόνο που αυτή αφορά το τιµολόγιο για την εξαγορά τής ποινής. Έτσι, η χρηµατική ποινή των 5 ευρώ την ηµέρα έγιναν 10 χάριν στρογγυλοποίησης (συν τις απαραίτητες κρυφές χρεώσεις υπέρ διαφόρων φορέων), και οι αδίστακτοι πτωχοί εγκληµατίες οδηγούνται στη φυλακή επειδή δεν έχουν να πληρώσουν, διότι ως γνωστόν οι αδίστακτοι πλούσιοι εγκληµατίες όχι µόνο έχουν και δεν πληρώνουν, αλλά κάνουν και χαριτωµένες δηλώσεις στις τηλεοράσεις. Οι πτωχοί επίσης έχουν βοηθήσει εξαιρετικά στη γρηγορότερη απονοµή τής δικαιοσύνης, και αυτό είναι µια µεγάλη κατάκτηση της παραγωγικότητας, καθώς οι δίκες τους διεκπεραιώνονται ταχύτατα. Η συνήθης έλλειψη δικηγορικής πρόζας και η προφανής αδυναµία επιτρέπουν στο δικαστήριο να καταδικάζει γρήγορα, αβασάνιστα, και χωρίς ενστάσεις. Αν είσαι πτωχός και µετανάστης, είσαι η χαρά τού εισαγγελέως, δεν υπάρχει η παραµικρή αµφιβολία περί ενοχής, από µόνα τους αυτά είναι αρκετά. Αν είσαι και πρεζόνι, κερδίζεις το µεγάλο βραβείο: πολυετής δωρεάν διαµονή σε κατάλληλο οίκηµα µε σίτιση και ενδιαφέρουσες γνωριµίες. Αλλά η φυλακή δεν είναι τόσο άσχηµη όσο ακούγεται. Αν εξαιρέσεις ότι είσαι έγκλειστος σε έναν βρωµερό χώρο ολίγων τετραγωνικών ,που πρέπει να συγκατοικείς και να κλάνεις µαζί µε άλλους τρεις απρόθυµους συγκάτοικους και µια τούρκικη τουαλέτα ανοικτής θέας, ότι πρέπει να υπακούς και να αποδέχεσαι προθύµως εντολές, να κάνεις ουρά για να τηλεφωνήσεις, να φας και να πλυθείς, αν εξαιρέσεις τα βραδινά ουρλιαχτά απόγνωσης από βαρυποινίτες και τα ξεσπάσµατα αναίτιων καυγάδων, αν δεν βαριέσαι να πλένεις τον δίσκο σου και τα πλαστικά σου πιρούνια, να σφουγγαρίζεις το κελί σου και να πλένεις τα σώβρακά σου, αν δεν σε πειράζει το κρύο το χειµώνα ή η ζέστη το καλοκαίρι, κατά τα άλλα δεν είναι άσχηµα. Μέχρι και τους στενούς σου συγγενείς µπορείς να βλέπεις τακτικά, πίσω φυσικά από χοντρά τζάµια, µιλώντας σε ένα ακουστικό και υπό επίβλεψη. Και φυσικά υπάρχουν και οι γάτες. Αν οι σκύλοι έχουν καταλάβει τους δρόµους και µπορείς να τους δεις παρόντες σε όλες τις διαδηλώσεις, οι γάτες έχουν επενδύσει στην τρυφερότητα των εγκλείστων. Διαβάστε αυτό το κείµενο. Είναι ηλικίας είκοσι χρονών περίπου και δηµοσιεύθηκε στην ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ της εποχής. «Είµαι κρατούµενος στις φυλακές Κορυδαλλού, όπου στα προαύλια και σε άλλους χώρους τής φυλακής κυκλοφορούν αρκετές γάτες. Ορισµένες από αυτές εγώ και µερικοί άλλοι συγκρατούµενοί µου τις έχουµε ηµερέψει, τις φροντίζουµε ταΐζοντάς τες κ.λπ. Είναι µια απέραντη ευχαρίστηση για µας να τις φροντίζουµε, αλλά και αισθανόµαστε απέραντη χαρά, όταν τις βλέπουµε να καταλαβαίνουν πως τις αγαπάµε και παίζουν µαζί µας. Δυστυχώς, κάποιοι άντρες αστυνοµικοί τής εξωτερικής φρουράς τής φυλακής, που φυλάνε βάρδια στις σκοπιές του πέτρινου µανδρότοιχου, έχουν βαλθεί να εξοντώσουν αυτές τις γάτες µε τον εξής τρόπο: Στον πέτρινο µανδρότοιχο, στη βάση του από την εσωτερική µεριά, υπάρχουν κάτι τρύπες: εκεί βρίσκουν καταφύγιο οι γάτες. Όταν οι αστυνοµικοί δουν καµιά γάτα µέσ’ στην τρύπα πάνε και της φράζουν την έξοδο µε πέτρες, έτσι ώστε να µην µπορεί να βγει και να πεθάνει αργά και βασανιστικά από ασιτία. Επανειληµµένως µε έντονες διαµαρτυρίες µας έχουµε γλιτώσει πολλές γάτες από τον θάνατο, όταν αντιλαµβανόµαστε ότι κάποια γάτα έχει εντοιχιστεί από κάποιον αστυνοµικό. Παρά τις διαµαρτυρίες µας, το κακό συνεχίζεται. Για τον λόγο αυτόν παρακαλώ θερµώς κάντε γνωστή την καταγγελία µου, µήπως φθάσει στ’ αυτιά κάποιου αρµόδιου, του διοικητή αυτών των ασυνείδητων αστυνοµικών, και σταµατήσει αυτός ο βασανισµός των γατών.» Χρήστος Ρούσσος - Ισοβίτης Είναι παράξενοι ορισµένοι άνθρωποι. Ο εγκλεισµός τους δεν τους συνέτισε. Η αναµόρφωσή τους δεν επετεύχθη. Διατηρούν καλά αισθήµατα που δεν έχουν την παραµικρή ανταλλακτική αξία, δεν τους προσφέρουν κέρδος, αναγνώριση, κύρος. Το αντίθετο. Τους κάνουν ευάλωτους στο χλευασµό. Μπορώ να φανταστώ τους ανθρωποφύλακές τους να γελούν κάθε φορά που επιτυγχάνουν πόντους στο σπορ τής εξολόθρευσης των γατιών. Θεωρητικά, οι φύλακες είναι οι καλοί, ελεύθεροι και νοµοταγείς πολίτες. Οι άλλοι είναι οι κακοί, κλέφτες, δολοφόνοι, παραβάτες. Πάντα είχα µια αδυναµία να ξεχωρίζω τους καλούς από τους κακούς. Μου έλειπαν τα σωστά κριτήρια, και όχι ότι τα βρήκα τώρα. Ένας σύντροφος είναι αναγκαστικά καλός; Ένας συντοπίτης; Ένας πατριώτης, ένας φίλαθλος της ίδιας µε µας οµάδας; Οι άλλοι είναι από φύση τους κακοί; Ο ρατσισµός σε όλες του τις εκφάνσεις φαίνεται να είναι ακριβώς η εύκολη απάντηση στο ερώτηµα. Εµείς και οι άλλοι. Και το κράτος, η δικαιοσύνη, φαίνεται ότι έχουν την εύκολη απάντηση πρόχειρη. Δεν ξέρω τι συµβαίνει σήµερα µε τις γάτες τής φυλακής. Αλλά συνειδητοποιώ, όλο και περισσότερο, και µε τροµάζει λίγο, πως πολλοί από µας έχουµε αρχίσει να µοιάζουµε κάπως µε αυτές τις γάτες. Μπορούµε να απολαµβάνουµε την αγάπη των φίλων µας, αλλά υπάρχουν κάποιοι που µας παγιδεύουν και µας χτίζουν σε τείχη απάθειας, λιθαράκι λιθαράκι, ανοησία την ανοησία, µέρα τη µέρα. Μας φαίνεται φυσική η κυριαρχία των ηλιθίων, των υπερφίαλων και των ανάλγητων, και πανάθεµά τους είναι και πολλοί, πολλαπλασιάζονται ασυγκράτητα, ελέγχοντας µεθοδικά τις προσβάσεις και τις εξόδους, χτίζοντάς µας µέσα στη φυλακή τής αδράνειας, κλείνοντάς µας µεθοδικά έξω. Σκίτσα από το Παρά Πέντε www.para-pente.gr Το κείμενο αρχικά δημοσιεύθηκε στην: Ιστοσελίδα: Περιοδικό Γαλέρα URL: http://galera.gr/magazine/modules/articles/article.php?id=1460